GUARANI

Ñande ypykue guaranikuéra

-Ko ñande América-pe niko oikova’ekue opáichagua ava ko yvyguasu tuicha javeve. Peteî jey oguahêva’ekue ko’árupi aipo Viejo Mundo-guakuéra ha ohenói chupekuéra “indios”, Colón ombohéra haguéicha. ¿pytagua omomichîrekova’ekue umi índiope iñambuégui chuguikuéra igueroviapy, iñe’ê ha hekove.

Guaranikuéra renda América-pe
-Umi guaranikuéra oñemohendava’ekue Brasil yvygotyo, Bolivia-pe kuarahysêgotyo, Argentina-pe katu yvate ha kuarahysêgotyo, ha Paraguáipe.

Guaranikuéra rekove.

- Guarani ogaygua oikova’ekue tapyime; ha tapyietápe ombohérava’ekue táva. Umi tapyi ipukuva’ekue 50 m peve.

- Pe táva oisambyhyva’ekue peteî mburuvicha. Kóa ha’eva’ekue pe máva iñaranduvéva ha ikatúva omyakã opáichagua aty oguereko’yre mba’eveichagua apañuãi.

- Guaranikuéra ogueroviava’ekue oîha máva imarangatúva ha iñañáva.

Imarangatúva ha’e Túva Guasu hérava Tupã, oñangareko ha ohayhúva chupekuéra; ha pe iñañáva ha ombyaíva hekovekuéra katu héra aña.

Guaranikuéra rembiapo.

- Oikóramo jepe ã te’ýi ka’aguýre, ombosako’iva’ekue yvy oñoty hagua ka’avo je’upyrã; ohasávo po, térã poteî ary, ova hikuéi ambue tendápe oñoty jey hagua ãichagua ka’avo. Ivaleva’ekue avei hikuéi pirakutu ha mymbajukápe, upeva’erã oipuruva’ekue hu’y, kyse yvuku térã ñuhã.

- Heta mba’e ikatu jaikuaave guaranikuéra rehegua. ¡Hetaite mba’e oheja ñandéve!; ha katu pe iporãvéva umíva apytépe ha’e iñe’ê: ñe’ê guaraní; ára ha árama ohasa ha ikatuva’erã kuri ogue ko ñe’ê ñane retãygua akãgui, ha péina ñañe’êve guei ha ohasávo ohóvo ára, oñemomba’eguasuve ha oñemombareteve paraguajokuéra apytépe.

Emba’apomi
a) - Embohovái
1 – Mba’éichapa hérava’ekue tapyieta oikoha guaranikuéra.

2 - Mba’eichagua avápa oiporavo guaranikuéra mburuvicharã.

3 - Mba’épa ogueroviava’ekue umi guarani.

4 – Mba’e mba’épepa omba’apova’ekue guaranikuéra.

5 - Mba’épa pe mba’eguasuete ohejava’ekue paraguájope agaite peve jaipurúva.

â) - Emohenda…
Hee, emohendami yvyra’anga América del Sur reheguápe, umi tenda oî hague guarani.

ch) - Emongakuaáke ne ñe’êndy.
Yvyguasu - Continente
Pytagua - Extranjero
Igueroviapy - Sus creencias
Iñe’ê - Su lengua
Hekove - Su vida
Kyse yvuku - Lanza
Ñuhã - Trampa
Te’ýi - Linaje, tribu
Te’yi - Indio caingua
Omomichîrekova’ekue - Los consideraron inferiores